مقالات سایت لکستان در تله تکست صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

اگر به آدرس زیر مراجعه کنید یکی از مقالات سایت را می بینید که در سایت تله تکست (شبکه پیام نما)صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران به نمایش در آمده است.

آدرس سایت شبکه پیام نما

موضوع نوشته: فرهنگ و ادبیات لک

زبان لَکی در نوع خود زبانی گسترده و غنی است که دارای صدها افسانه کهن ضرب المثل٬ تمثیل٬ شعر٬ چیستان، و به طور کلی فرهنگ و ادبیات اصیل ایرانی است.

فرهنگ و ادبیات در مناطق لَک زبان در «سِیمره» (لرستان و کرمانشاه) را می توان فرهنگ و ادبیات شفاهی و غیر مدون نام نهاد. البته با توجه به آثار و برخی اسناد به جا مانده از گذشتگان (چون صفحاتی از کتاب اوستا، روی پوست آهو و به خط اوستایی) که با بسیاری از واژه های «لَکی» نوشته و در منطقه پیدا شده است و نیز سفالها و سنگ نوشته های زیاد موجود در منطقه، این احتمال وجود دارد که روزگاری همه فرهنگ و ادبیات لَک به صورت مکتوب آن روزگار وجود داشته است (که گفته می شود زبان ایرانیان باستان و زبان ساسانیان و بی تردید زبان سلسله زندیان بوده است).

زبان لَکی در نوع خود زبانی گسترده و غنی است که دارای صدها افسانه کهن ضرب المثل٬ تمثیل٬ شعر٬ چیستان، و به طور کلی فرهنگ و ادبیات اصیل ایرانی است. این زبان از حیث ساختار و چارچوب هیچ گونه کم و کسری ندارد. در بخش افسانه ها، بیش از یکصد افسانه وجود دارد که در نوع خود بینظیرند؛ افسانه هایی که در اعصار و قرون بسیار کهن و قدیم ایران و جهان ریشه دارد. از این افسانه ها می توان به عنوان ادبیات کلاسیک ایران باستان نام برد. این افسانه ها سینه بسینه و نسل بنسل انتقال یافته و به صورت بکر و دست نخورده تا امروز باقی مانده است.

افسانه های رایج در ناحیه سِیمره به طور عمده به دو دسته تقسیم می شود:

1-افسانه هایی که مخاطب عمومی و همگانی دارد.

2- افسانه هایی که خاص کودکان و نوجوانان است و اصول روانشناختی کودکان و نوجوانان را در خود دارد.

در گذشته های نه چندان دور، لَکها افسانه گویی را جزء عادات و عرف معمول در مجالس خانوادگی و عمومی خود می دانستند. آنان این افسانه ها را با آهنگ و گفتاری آهنگین و بیشتر با زبان منظوم و دلنشین لکی و همراه با ابراز احساسات بیان می کردند. تحقیق و بررسی روی این افسانه ها نشان می دهد که افسانه های رایج در بین لکها٬ از حیث گویش پیام و محتوا و نیز ساختار کلی و تأثیر گذاری روی مخاطبان، ویژگیهای علمی - روانی و در عین حال ساختمانی قوی و مستحکم دارند؛ به طوری که در رشد و شکوفایی استعدادهای حماسی و انسانی مخاطبان تأثیر انکار ناپذیری بر جای می نهند. درون افسانه های رایج در منطقه سِیمره و بین لکها٬ آرمانهای گم شده بشر و آرزوهای فروخورده و اندیشه آرمانشهر (مدینه فاضله)، با بیانی روشن و شیوا و سخنان بلیغ و بدیع، مطرح شده است.

برخی از این افسانه ها خاص کودکان و نوجوانان اند، مانند: بزلی بزان، نازلی بلورچک،... که همه ویژگیها و شاخصهای ادبیات کودکان را در خود دارد .این دسته از افسانه های کودکان و نوجوانان مخاطب را، بدون کمترین صدمات از ادبیات نوین امروزی٬ مد نظر داشته و به گونه ای ساخته و پرداخته شده که علمیترین تأثیرات شادیبخش روحی و روانی و عاطفه پاک انسانی را به مخاطب منتقل می کند و پیاپی به او درس انسانیت می آموزد. بیشتر این افسانه ها به زبان لَکی منظوم و عرضه شده است.

اشعار مربوط به بیان این نوع افسانه ها غنی و پرمحتواست و صنایع و عروض و قافیه و ساختمان شعری دارد؛ اما گمنام بودن سرایندگان آن جای افسوس دارد، در حالی که از توانمندی و ذوق شاعر انگشت حیرت به دهان می آید. در بخش چیستانها و ضرب المثلها و تمثیل و حکایات نیز حضور شعرهای پخته و زیبا درخور توجه است. بر این اساس، در میان اقوام لک زبان خطه سِیمره، شاهنامه خوانی نیز رواجی چشمگیر و همگانی دارد. شعرای گمنام لک تمامی شاهنامه فردوسی٬ خمسه نظامی٬ مثنوی مو لوی، ... چندین دیوان معروف شعر فارسی دیگر را به زبان منظوم لکی برگردانده اند.

در عصر حاضر نیز شعرای لک زبان بسیاری به سرودن اشعاری نغز و پرمایه به زبان لکی و با استفاده از لغات و اصطلاحات زیبای زبان لکی پرداخته اند. شاعران معروفی چون مرحومان: «غلامرضا ارکوازی»، «ملا منوچهر کولیوند»، «ملا حقعلی»٬ «سید یعقوب ماهیدشتی»٬ «نادر هرسینی»، «خان الماس»٬ «کریم کولیوند»، «کوچک هوزماننی(عثمانوندی)».